Van 13 tot en met 16 oktober 2026 is het de Global Week of Action to Stop Incineration: een internationaal moment waarop wereldwijd opgeroepen wordt om te stoppen met het verbranden van afval. Wij leggen je graag uit waarom dit belangrijk is.
Lees meerZienswijze Internetconsultatie Afvalpreventieprogramma Nederland 2026–2032
Stichting Zero Waste Nederland verwelkomt het concept-Afvalpreventie- programma Nederland 2026–2032. Afvalpreventie vormt de hoogste trede van de afvalhiërarchie en is één van de meest effectieve manieren om klimaatverandering, grondstoffenschaarste, biodiversiteitsverlies en milieuvervuiling tegen te gaan. Het voorkomen van afval levert immers direct milieuwinst op: grondstoffen hoeven niet te worden gewonnen, producten hoeven niet te worden geproduceerd, vervoerd of verwerkt en uiteindelijk hoeft ook minder afval te worden ingezameld, gerecycled of verbrand.
Het conceptprogramma laat zien dat Nederland de afgelopen jaren een groot aantal maatregelen heeft genomen op het gebied van circulaire economie en afvalpreventie. Positief is onder andere de aandacht voor producentenverantwoordelijkheid, reparatie, hergebruik, circulaire ambachtscentra en het versterken van hogere R-strategieën binnen verschillende beleidsinstrumenten. Ook waarderen wij dat steeds vaker wordt gekeken naar de gehele keten in plaats van uitsluitend naar afvalverwerking.
Tegelijkertijd ervaren wij deze consultatie als een gemiste kans.
Het programma beschrijft hoofdzakelijk bestaand beleid en bestaande maatregelen. Dat sluit aan bij de Europese verplichting om een afvalpreventieprogramma op te stellen, maar juist daardoor mist het document richting. Nederland bevindt zich midden in een grondstoffen-, klimaat- en biodiversiteitscrisis. Juist nu is behoefte aan een programma dat niet alleen beschrijft wat al gebeurt, maar vooral richting geeft aan de transitie die nog nodig is.
Volgens Zero Waste Nederland vraagt afvalpreventie om meer dan een circulaire economie. Het vraagt om een circulaire samenleving.
Een samenleving waarin producten langer meegaan. Waar delen, lenen, repareren en hergebruiken vanzelfsprekend zijn. Waar welzijn belangrijker is dan voortdurende consumptiegroei. Waar afval niet wordt gezien als een onvermijdelijk eindpunt, maar als een ontwerpfout die zoveel mogelijk wordt voorkomen.
Die visie vormt de basis van onze zienswijze.
1. Van circulaire economie naar een circulaire samenleving
Het conceptprogramma ademt sterk de gedachte van de circulaire economie. Dat is begrijpelijk en waardevol. Toch is afvalpreventie breder dan circulariteit alleen.
Circulaire economie richt zich vaak op het sluiten van kringlopen: producten worden gerecycled, materialen krijgen een tweede leven en grondstoffen blijven langer beschikbaar.
Zero Waste Nederland onderschrijft deze ontwikkeling, maar ziet haar vooral als tussenstap. De grootste milieuwinst ontstaat namelijk nog eerder: Niet wanneer afval beter wordt verwerkt. Niet wanneer producten beter worden gerecycled. Maar wanneer producten en afval simpelweg niet hoeven te ontstaan.
Dat vraagt niet alleen om technische innovatie of nieuwe businessmodellen, maar om maatschappelijke verandering.
Wij pleiten daarom voor een verschuiving van het denken over een circulaire economie naar een circulaire samenleving.
Daarin staan niet uitsluitend economische processen centraal, maar juist de manier waarop mensen leven, consumeren en met elkaar omgaan.
Een circulaire samenleving kenmerkt zich door:

- minder afhankelijkheid van primaire grondstoffen;
- producten die langer meegaan;
- delen, lenen, ruilen en repareren als vanzelfsprekende keuzes;
- sterke lokale gemeenschappen;
- hergebruik als sociale norm;
- welzijn boven voortdurende consumptiegroei.
Veel van deze oplossingen zijn niet primair economisch van aard. Een buurman die gereedschap uitleent, een kledingruil, een deelkast in de wijk of een Repair Café zijn geen klassieke economische transacties. Toch dragen zij direct bij aan afvalpreventie.
Juist daarom verdient de maatschappelijke kant van afvalpreventie veel meer aandacht binnen het programma.
2. Afvalpreventie begint vóór recycling
Het conceptprogramma bevat veel waardevolle maatregelen rondom recycling, producentenverantwoordelijkheid en circulair materiaalgebruik. Ook wordt terecht meer aandacht besteed aan hogere R-strategieën, zoals hergebruik en levensduurverlenging. Toch zien wij dat afvalpreventie nog vaak wordt benaderd vanuit afval.
Volgens Zero Waste Nederland begint afvalpreventie juist ruim vóórdat een product afval wordt. De R-ladder is hierin helder.
De hoogste milieuwinst wordt behaald door:
- Refuse;
- Rethink;
- Reduce;
- Reuse.
Pas daarna volgen:
- Repair;
- Refurbish;
- Remanufacture;
- Recycling.
In de praktijk zien wij echter nog vaak dat de aandacht vooral uitgaat naar recycling en hoogwaardige verwerking. Hoewel deze maatregelen belangrijk blijven, mogen zij nooit de aandacht afleiden van de hoogste treden van de R-ladder.
Een succesvol afvalpreventieprogramma kenmerkt zich daarom niet door méér recycling. Integendeel. Wanneer afvalpreventie werkelijk succesvol is, zal uiteindelijk juist minder recycling nodig zijn, simpelweg omdat er minder afval ontstaat. Dat is de essentie van preventie.
Het voorkomen van afval levert bovendien direct milieuwinst op. Niet alleen worden minder afvalstoffen geproduceerd, ook worden emissies, energiegebruik, transport en grondstoffendelving voorkomen.
Wij adviseren daarom om de R-ladder nadrukkelijker als leidend principe van het gehele programma te positioneren en de hoogste treden zichtbaar prioriteit te geven.
3. Van vrijwilligheid naar richting geven
Nederland heeft de afgelopen decennia veel bereikt met convenanten, vrijwillige afspraken en samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven. Deze instrumenten hebben zonder twijfel waarde gehad.
Tegelijkertijd laten de voortdurende groei van het grondstoffengebruik, de hoeveelheid geproduceerde goederen en de druk op klimaat en biodiversiteit zien dat vrijwilligheid alleen onvoldoende is om de noodzakelijke systeemverandering te realiseren.
Afvalpreventie vraagt uiteindelijk om duidelijke maatschappelijke keuzes. De overheid heeft hierin een belangrijke verantwoordelijkheid. Niet alleen als facilitator, maar ook als normsteller. Wij pleiten daarom voor een overheid die sterker richting geeft aan de gewenste transitie.
Dat betekent een evenwichtige inzet van verschillende beleidsinstrumenten:
- regelgeving;
- normering;
- beprijzing;
- fiscale prikkels;
- publieke inkoop;
- gedragsinterventies;
- communicatie en educatie.
Vrijwillige afspraken kunnen daarbij ondersteunend zijn, maar zouden niet langer het uitgangspunt moeten vormen wanneer maatschappelijke doelen onvoldoende worden bereikt.
Ook zien wij een belangrijke verantwoordelijkheid voor de overheid om burgers actief te beschermen tegen producten, systemen en verdienmodellen die leiden tot onnodige afvalproductie, gezondheidsrisico’s en overconsumptie.
Daarbij kan Nederland zich laten inspireren door landen die op onderdelen al verder gaan, bijvoorbeeld met regelgeving rondom wegwerpproducten, productontwerp of reclame voor zeer vervuilende consumptiepatronen.
Nederland heeft internationaal vaker laten zien een voortrekkersrol te kunnen vervullen. De invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes en blikjes is daarvan een goed voorbeeld. Diezelfde ambitie zou ook op andere onderdelen van afvalpreventie zichtbaar mogen worden.
4. Afvalpreventie is vooral een gedragsvraagstuk
Afvalpreventie wordt vaak benaderd als een technisch of logistiek vraagstuk. Er is aandacht voor betere recycling, nieuwe materialen en efficiëntere afvalverwerking. Hoewel deze ontwikkelingen belangrijk zijn, ligt de grootste uitdaging elders.
Afvalpreventie is in de eerste plaats een vraagstuk van menselijk gedrag.
Vrijwel iedere aankoop, verpakking of elk wegwerpproduct begint met een keuze. Die keuzes zijn echter zelden volledig rationeel of bewust. Ze worden beïnvloed door sociale normen, prijsprikkels, beschikbaarheid, gemak, reclame, gewoontegedrag en de inrichting van onze leefomgeving.
Overigens gaat het daarbij niet alleen om het gedrag van consumenten, maar nadrukkelijk óók om het gedrag van producenten, retailers en andere marktpartijen. Zij bepalen immers in belangrijke mate welke producten worden aangeboden, hoe lang deze meegaan, hoe aantrekkelijk wegwerpproducten worden gemaakt en welke consumptiepatronen als normaal worden gepresenteerd. Afvalpreventie vraagt daarom om gedragsverandering aan zowel de vraag- als de aanbodzijde.
Daarom is afvalpreventie niet alleen een technische opgave, maar vooral een maatschappelijke transitie waarbij gedrag centraal staat.
Het conceptprogramma besteedt aandacht aan gedragsverandering via onder andere Milieu Centraal en het programma Circulair Doen. Dat is een goede ontwikkeling. Tegelijkertijd ligt de nadruk nog sterk op informeren, inspireren en stimuleren. Uit gedragswetenschappen weten we echter dat kennis alleen zelden voldoende/doorslaggevend is om gedrag blijvend te veranderen.
Wanneer Nederland werkelijk minder afval wil produceren, vraagt dat om een brede gedragsstrategie waarin verschillende instrumenten elkaar versterken, zoals:
- wet- en regelgeving;
- financiële prikkels;
- sociale normvorming;
- onderwijs;
- communicatie;
- het wegnemen van praktische belemmeringen;
- het aantrekkelijk maken van duurzame keuzes;
- het minder vanzelfsprekend maken van wegwerpgedrag.
Wij adviseren daarom om gedragsverandering een veel prominentere plaats te geven binnen het Afvalpreventieprogramma. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van bestaande inzichten uit de gedragswetenschappen en klimaatpsychologie, waarin niet alleen individuele motivatie centraal staat, maar juist ook collectieve normverandering en systeemverandering.
Afvalpreventie ontstaat uiteindelijk niet doordat mensen méér weten, maar doordat duurzame keuzes de nieuwe maatschappelijke standaard worden. Dat vraagt niet alleen om andere keuzes van burgers, maar ook om andere keuzes van ontwerpers, producenten, retailers, overheden en maatschappelijke organisaties. Alleen wanneer alle schakels in de keten bijdragen aan deze verandering kan afvalpreventie uitgroeien tot de nieuwe norm.
5. Van welvaart naar welzijn: gelukkig met genoeg
Volgens Zero Waste Nederland vraagt afvalpreventie uiteindelijk om een fundamentele herwaardering van wat onder vooruitgang wordt verstaan.
Onze samenleving is in belangrijke mate ingericht op voortdurende economische groei en consumptie. Nieuwe producten worden continu aantrekkelijk gemaakt, vervangen bestaande producten die vaak nog bruikbaar zijn en stimuleren een cultuur waarin bezit vanzelfsprekend is geworden.
Deze ontwikkeling staat op gespannen voet met afvalpreventie: Een samenleving die steeds meer produceert en consumeert zal uiteindelijk ook steeds meer grondstoffen gebruiken en meer afval produceren, ongeacht hoe goed recycling wordt georganiseerd.
Daarom pleiten wij ervoor om binnen het Afvalpreventieprogramma nadrukkelijk ruimte te maken voor het principe van ‘gelukkig met genoeg’. Niet vanuit soberheid of beperking, maar vanuit welzijn.
Internationaal groeit het inzicht dat een hoge kwaliteit van leven niet afhankelijk is van steeds meer consumptie. Ook binnen Zero Waste Europe vormt dit uitgangspunt een belangrijke pijler. Welzijn, gezondheid, sterke gemeenschappen en een gezonde leefomgeving zijn uiteindelijk belangrijkere indicatoren voor maatschappelijke vooruitgang dan een voortdurende groei van materiële consumptie.
Afvalpreventie draagt direct bij aan deze doelen. Minder consumptie betekent:
- minder druk op grondstoffen;
- minder klimaatimpact;
- minder afval;
- minder vervuiling;
- meer ruimte voor reparatie, delen en lokale initiatieven;
- sterkere sociale verbindingen;
- een gezondere leefomgeving.
Wij adviseren daarom om welzijn nadrukkelijker als maatschappelijke doelstelling van afvalpreventie te benoemen. Daarmee sluit Nederland aan bij internationale ontwikkelingen waarin niet alleen economische groei, maar juist brede maatschappelijke welvaart centraal staat.
6. Durf ook overconsumptie aan te pakken
Het voorkomen van afval begint niet in de afvalbak, maar op het moment waarop producten worden ontworpen, geproduceerd en verkocht. Daarom vraagt afvalpreventie ook om beleid dat overconsumptie voorkomt. In het huidige programma zien wij hiervoor nog weinig concrete aanknopingspunten.
Wij adviseren daarom om nadrukkelijker aandacht te besteden aan de rol van marketing, reclame en andere prikkels die voortdurende consumptie stimuleren.
Internationaal worden hierin steeds vaker stappen gezet. Zo beperken sommige landen inmiddels reclame voor zeer vervuilende consumptiepatronen, zoals ultra fast fashion. Dergelijke maatregelen dragen niet alleen bij aan minder afval en lagere milieudruk, maar kunnen ook lokale ondernemers ondersteunen die investeren in kwaliteit, reparatie en langere levensduur.
Ook andere instrumenten verdienen aandacht, zoals:
- het ontmoedigen van wegwerpproducten;
- het stimuleren van herbruikbare alternatieven;
- fiscale prikkels voor reparatie en hergebruik;
- prijsprikkels die duurzame keuzes aantrekkelijker maken;
- uitbreiding van systemen voor delen, lenen en navullen.
Afvalpreventie vraagt uiteindelijk om een samenleving waarin duurzame keuzes niet de uitzondering zijn, maar de vanzelfsprekende norm.
7. Geef prioriteit aan de grootste afvalstromen
Een effectief afvalpreventieprogramma richt zich in de eerste plaats op de productgroepen waar de grootste milieuwinst te behalen is. Wij waarderen de aandacht voor onder meer textiel, elektronica, verpakkingen en producentenverantwoordelijkheid binnen het programma. Tegelijkertijd zien wij enkele belangrijke onderwerpen die meer aandacht verdienen.
Herbruikbare hygiëneproducten
Wegwerpluiers, menstruatieproducten en incontinentiematerialen vormen samen een substantieel aandeel van het huishoudelijk restafval. Toch krijgen herbruikbare alternatieven in het programma nauwelijks aandacht. Hoewel luiers worden genoemd als mogelijke toekomstige producentenverantwoordelijkheid, ontbreekt een bredere visie op afvalpreventie binnen deze productgroep. Juist hier liggen grote kansen.
Herbruikbare luiers, menstruatieproducten en incontinentieproducten kunnen leiden tot aanzienlijke afvalreductie, lagere kosten voor gebruikers en minder grondstoffengebruik. Tegelijkertijd vragen deze onderwerpen om gerichte gedragsinterventies, omdat taboes en sociale normen een belangrijke rol spelen bij de acceptatie ervan.
Verpakkingen
Verpakkingen blijven één van de meest zichtbare afvalstromen in Nederland. Wij adviseren om sterker in te zetten op het voorkomen van verpakkingen, herbruikbare verpakkingssystemen, refillconcepten en het faciliteren van Bring Your Own-systemen en -communicatie (zoals via een eenduidige raamsticker). Afvalpreventie begint immers niet bij recycling van verpakkingen, maar bij het voorkomen dat verpakkingen nodig zijn.
Wegwerpproducten en microplastics
Ook zien wij kansen voor een ambitieuzere inzet op het uitfaseren van vermijdbare wegwerpproducten en producten die leiden tot onnodige verspreiding van microplastics in het milieu.
Een afvalpreventieprogramma zou nadrukkelijk ruimte moeten bieden voor normerende maatregelen op dit vlak, zodat Nederland ook hierin internationaal een voortrekkersrol kan blijven vervullen.
8. Circulariteit moet ook veilig zijn
Zero Waste Nederland onderschrijft de ambitie om materialen zo lang mogelijk in de kringloop te houden. Tegelijkertijd geldt een belangrijke randvoorwaarde: niet alle materiaalstromen zijn geschikt om onbeperkt te blijven circuleren. Een werkelijk circulaire economie is óók een gifvrije circulaire economie.
Bij de beoordeling van secundaire grondstoffen wordt vaak gekeken naar milieu-impact, beschikbaarheid en economische waarde. Minstens zo belangrijk is echter de vraag of materialen veilig opnieuw kunnen worden toegepast zonder dat schadelijke stoffen zich verder verspreiden in onze leefomgeving.
Wij vragen daarom nadrukkelijk aandacht voor de kwaliteit van secundaire materialen.
Nederland heeft de ambitie om grondstoffen langer in de kringloop te houden. Dat ondersteunen wij van harte. Tegelijkertijd mag circulariteit nooit betekenen dat schadelijke stoffen langdurig blijven circuleren of worden verspreid via nieuwe toepassingen.
In dat kader verwijzen wij naar de gezamenlijke oproep van Europese milieuorganisaties over de toepassing van bodemas uit afvalverbrandingsinstallaties. Ook Zero Waste Nederland onderschrijft deze oproep. Wij pleiten ervoor dat de verdere ontwikkeling van circulair beleid uitgaat van veilige materiaalcycli waarin bescherming van mens, bodem, water en natuur altijd voorop staat.
Wij adviseren daarom om binnen het Afvalpreventieprogramma expliciet aandacht te besteden aan het voorkomen van schijncirculariteit: toepassingen die op papier circulair lijken, maar waarbij schadelijke stoffen worden verspreid of langdurig in de leefomgeving terechtkomen.
9. Ook de gebouwde omgeving vraagt om veilige en preventieve circulariteit
Ook binnen de gebouwde omgeving liggen grote kansen voor afvalpreventie. Dat geldt niet alleen voor de grond-, weg- en waterbouw (GWW), maar nadrukkelijk ook voor woningbouw, utiliteitsbouw en publieke gebouwen.
De bouwsector behoort tot de grootste gebruikers van primaire grondstoffen. Vanuit afvalpreventie zien wij daarom vooral kansen aan de voorkant van de keten. Daarbij denken wij onder meer aan:
- het voorkomen van nieuw materiaalgebruik door renovatie, transformatie en levensduurverlenging;
- circulair ontwerpen, zodat gebouwen en infrastructuur eenvoudig kunnen worden aangepast, gedemonteerd en hergebruikt;
- hoogwaardige toepassing van secundaire materialen waar dat veilig kan;
- het voorkomen van toepassingen waarbij schadelijke stoffen in de leefomgeving terecht kunnen komen.
Ook binnen de gebouwde omgeving geldt dat de grootste milieuwinst niet ontstaat door betere verwerking van materialen, maar door minder primaire grondstoffen nodig te hebben. Hierover heeft Zero Waste Nederland recent een afzonderlijke zienswijze ingediend.
10. Maak afvalpreventie meetbaar
Wat opvalt in het conceptprogramma is dat veel maatregelen worden beschreven, terwijl concrete doelstellingen en indicatoren regelmatig ontbreken of beperkt zijn uitgewerkt. Dat maakt het moeilijk om de voortgang van afvalpreventie daadwerkelijk te beoordelen.
Wij adviseren daarom om het Afvalpreventieprogramma sterker te verbinden aan meetbare resultaten. Daarbij ligt het voor de hand om deze indicatoren zoveel mogelijk te laten aansluiten bij de circulaire doelstellingen uit het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE), zodat de voortgang van afvalpreventie en circulariteit in samenhang kan worden gevolgd.
Denk bijvoorbeeld aan indicatoren voor:
- vermindering van het totale grondstoffengebruik;
- vermindering van de hoeveelheid huishoudelijk restafval;
- vermindering van verpakkingsafval;
- toename van hergebruik;
- groei van reparatie;
- gebruik van herbruikbare alternatieven;
- afname van wegwerpproducten;
- vermindering van de materiaalvoetafdruk.
Daarbij adviseren wij om niet uitsluitend te kijken naar afvalstromen, maar juist ook naar het voorkomen daarvan. Wat niet wordt gemeten, wordt immers zelden structureel verbeterd.
11. Nederland kan opnieuw vooroplopen
Nederland heeft internationaal vaker laten zien een voortrekkersrol te kunnen vervullen. Voorbeelden zoals de invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes en blikjes laten zien dat ambitieus beleid niet alleen mogelijk is, maar ook navolging kan krijgen in andere landen.
Wij zien daarom geen reden om uitsluitend af te wachten op Europese regelgeving wanneer Nederland zelf kansen ziet om afvalpreventie te versnellen. Sterker nog: juist door nationaal ervaring op te doen kunnen succesvolle maatregelen later bijdragen aan Europees beleid.
Daarbij denken wij onder andere aan:
- verdere beperking van vermijdbare wegwerpproducten;
- het terugdringen van microplastics in verzorgingsproducten of als glitter;
- maatregelen rondom/verbod op plastic sigarettenfilters;
- het landelijk verbieden van ballonoplatingen;
- uitbreiding van herbruikbare systemen en BYO;
- verdere stimulering van reparatie en delen;
- beleid dat overconsumptie tegengaat, zoals via de rol van reclame.
Niet al deze maatregelen hoeven direct onderdeel te zijn van dit programma. Wel vinden wij dat een Afvalpreventieprogramma ruimte moet bieden aan dit type beleidsontwikkeling en duidelijk richting moet geven aan de ambitie van Nederland.
Afvalpreventie vraagt immers niet alleen om het beschrijven van wat vandaag gebeurt, maar ook om een gezamenlijke visie op waar wij als samenleving naartoe willen.
12. Samenvattende aanbevelingen
Zero Waste Nederland adviseert om het Afvalpreventieprogramma verder te versterken door:
- afvalpreventie nadrukkelijker te positioneren als maatschappelijke transitie;
- de hoogste treden van de R-ladder leidend te maken;
- welzijn en “gelukkig met genoeg” expliciet als uitgangspunt te benoemen;
- sterker in te zetten op gedragsverandering en sociale normverandering;
- de overheid een duidelijkere sturende rol te geven via regelgeving, normering en prijsprikkels;
- meer aandacht te besteden aan herbruikbare hygiëneproducten;
- sterker in te zetten op verpakkingspreventie, hergebruik en refill;
- aandacht te besteden aan reclame en andere prikkels die overconsumptie stimuleren;
- veilige en gifvrije materiaalcycli als randvoorwaarde voor circulariteit vast te leggen;
- concrete en meetbare doelstellingen voor afvalpreventie op te nemen;
- Nederland opnieuw een voortrekkersrol te laten vervullen binnen Europa op het gebied van afvalpreventie.
Conclusie
Zero Waste Nederland ondersteunt de ambitie van het kabinet om afvalpreventie een centrale plaats te geven binnen het Nederlandse grondstoffenbeleid. Het concept-Afvalpreventieprogramma laat zien dat de afgelopen jaren veel waardevolle stappen zijn gezet. Daar spreken wij onze waardering voor uit.
Tegelijkertijd zijn wij van mening dat Nederland zich niet langer kan beperken tot het beschrijven van bestaande maatregelen. De maatschappelijke opgaven waarvoor wij staan – klimaatverandering, biodiversiteitsverlies, grondstoffenschaarste en de toenemende druk op onze leefomgeving – vragen om een programma dat richting geeft aan de toekomst.
Volgens Zero Waste Nederland is afvalpreventie veel meer dan een onderdeel van de circulaire economie. Afvalpreventie gaat niet in hoofdmoot over afval. Afvalpreventie gaat over hoe wij produceren, hoe wij consumeren en uiteindelijk over hoe wij samenleven.
Het vraagt om een verschuiving van een lineaire samenleving naar een circulaire samenleving. Een samenleving waarin producten langer meegaan. Waar delen, lenen, repareren en hergebruiken vanzelfsprekende keuzes zijn. Waar gezondheid en welzijn zwaarder wegen dan voortdurende consumptiegroei. Waar “gelukkig met genoeg” niet wordt gezien als inleveren, maar als een nieuwe vorm van welvaart.
Juist daarom pleiten wij voor een overheid die opnieuw richting durft te geven. Niet door uitsluitend te informeren of vrijwillige afspraken te maken, maar waar nodig ook door duidelijke normen te stellen, schadelijke praktijken uit te faseren, duurzame keuzes aantrekkelijker te maken en burgers actief te beschermen tegen onnodige vervuiling en overconsumptie.
Nederland heeft eerder laten zien dat het internationaal voorop kan lopen, bijvoorbeeld met statiegeld en andere maatregelen die later ook elders navolging kregen. Diezelfde ambitie is nu opnieuw nodig. Niet afwachten tot Europa beweegt, maar bijdragen aan Europese vooruitgang door zelf het goede voorbeeld te geven.
De grootste winst voor klimaat, biodiversiteit en grondstoffengebruik ontstaat uiteindelijk niet doordat wij afval slimmer verwerken. De grootste winst ontstaat doordat wij voorkomen dat afval überhaupt ontstaat.
Een Afvalpreventieprogramma hoort daarom niet alleen te beschrijven wat Nederland vandaag doet. Het zou richting moeten geven aan de samenleving die wij morgen willen zijn.
Wij hopen dat het Afvalpreventieprogramma Nederland 2026–2032 die rol zal vervullen en daarmee uitgroeit tot het kompas voor een Nederland waarin afvalpreventie niet langer een niche is, maar het vanzelfsprekende uitgangspunt van beleid, economie én samenleving.